فصل نوین درمان در زنجان؛ وقتی داروها «هوشمند» میشوند و مقصد را میشناسند
آسمان زنجان، دیگر روزگار داروهای سنتی که با عوارض جانبی گسترده همراه بودند، به پایان خود نزدیک میشود. پزشکی نوین در آستانه انقلابی قرار گرفته که در آن، داروها مانند یک سرباز ماهر، تنها سلولهای معیوب را هدف گرفته و بدون آسیب به بافتهای سالم، اثر درمانی خود را در همان نقطه بیمار آزاد میکنند.
دکتر مهرداد حمیدی، رئیس پارک علم و فناوری سلامت زنجان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی این استان، در گفتوگویی اختصاصی، از تحولی بزرگ در صنعت دارورسانی خبر داد.
دکتر حمیدی با اشاره به ناکارآمدیهای روشهای کنونی درمانی اظهار داشت: اگرچه داروهای فعلی مؤثر هستند، اما نحوه توزیع غیراختصاصی آنها در سراسر بدن، نه تنها عوارض جانبی زیادی به همراه دارد، بلکه در بسیاری موارد، میزان کافی از دارو به محل اصلی بیماری نمیرسد و اثربخشی را کاهش میدهد.
وی اضافه کرد که معضلاتی نظیر مقاومت دارویی، هزینههای سرسامآور درمان و عدم پایبندی بیماران به مصرف طولانیمدت، ضرورت تغییر رویکرد در دارورسانی را دوچندان کرده است.
این متخصص برجسته داروسازی، رساندن دقیق دارو به کانون بیماری را رویای دیرینه پزشکان خواند و تأکید کرد که این رویا با ورود سامانههای هوشمند دارورسانی و نانوحاملها به عرصه درمان، رنگ واقعیت به خود گرفته است.
به گفته وی، این نانوحاملها با شناسایی گیرندههای اختصاصی روی سطح سلولهای بیمار، پایهگذار عصر جدیدی به نام پزشکی دقیق و شخصیسازیشده هستند.
دکتر حمیدی در تشریح مکانیسم عملکرد این داروهای جادویی گفت: سلولهای بیمار دارای نشانگرهای مولکولی ویژهای هستند که نانوحاملهای هوشمند آنها را تشخیص میدهند. این حاملها به گونهای طراحی شدهاند که تنها در واکنش به محرکهای خاص موجود در بافت بیمار مانند تغییرات اسیدیته (pH)، آنزیمها، دما، یا حتی میدان مغناطیسی و نور، اقدام به رهاسازی دارو میکنند؛ درست مانند کلیدی که فقط برای یک قفل خاص تراشیده شده است.
وی در ادامه با شفافسازی مفهوم «داروی هوشمند» برای عموم مردم، خاطرنشان کرد: منظور از هوشمندی دارو، داشتن هوش انسانی نیست؛ بلکه به معنای طراحی سیستمی است که بتواند شرایط محیطی را درک کرده و بر اساس آن، زمان و مکان آزادسازی دارو را تنظیم کند. این فناوری نتیجه سالها تکامل از قرصهای ساده تا سامانههای پیشرفته و قابل کنترل است.
رئیس پارک علم و فناوری سلامت زنجان در بخش دیگری از سخنان خود به نقش پررنگ فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی در این مسیر اشاره کرد و گفت: امروز شاهد همگرایی بینظیری بین نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و پزشکی هستیم. هوش مصنوعی فرآیند طراحی نانوحاملها را بهینهسازی میکند و در آینده، با اتصال این سامانهها به تلفنهای همراه و حسگرهای پوشیدنی، درمان به صورت لحظهای پایش و تنظیم خواهد شد. این یعنی پزشکی آینده، بر پایه همکاری سهضلعی پزشک، هوش مصنوعی و سیستمهای دارورسانی هوشمند استوار است.
دکتر حمیدی در پایان با اشاره به ظرفیتهای بالای استان زنجان در حوزه سلامت و فناوری، ابراز امیدواری کرد که با حمایت از شرکتهای دانشبنیان مستقر در پارک علم و فناوری سلامت، شاهد بومیسازی و بهرهمندی هرچه سریعتر بیماران از این دستاوردهای شگفتانگیز علمی باشیم.
